دیه سقط جنین ۶ هفته

موضوع دیه سقط جنین ۶ هفته یکی از مسائل حقوقی و شرعی حائز اهمیت در نظام قضایی ایران است که ابهامات زیادی را برای افراد ایجاد می کند. در هفته ششم بارداری، جنین از مرحله ابتدایی نطفه و علقه عبور کرده و معمولاً در مرحله مضغه قرار می گیرد که این وضعیت بر میزان دیه مترتب بر سقط آن تأثیرگذار است. این مقاله به تفصیل به بررسی ابعاد قانونی، فقهی و میزان دقیق دیه سقط جنین در هفته ششم بارداری بر اساس قوانین جاری سال ۱۴۰۴ می پردازد.

سقط جنین، چه عمدی و چه غیرعمدی، پیامدهای حقوقی و شرعی خاص خود را به دنبال دارد. تعیین میزان دیه برای جنین سقط شده، به خصوص در مراحل اولیه رشد، نیازمند درک دقیق از مراحل تکوین جنین از منظر فقه و قانون مجازات اسلامی است. این اهمیت زمانی دوچندان می شود که نرخ دیه هر ساله با اعلام قوه قضائیه تغییر می کند و به روزرسانی اطلاعات برای عموم مردم، حقوقدانان، پزشکان و زوجین از اهمیت بالایی برخوردار است.

در این نوشتار، ضمن تعریف دقیق سقط جنین و مبانی قانونی آن، به تحلیل جایگاه حقوقی و شرعی جنین ۶ هفته ای و میزان دیه آن در سال ۱۴۰۴ خواهیم پرداخت. همچنین، با تشریح دیه در سایر مراحل رشد جنین و بررسی مسئولیت پرداخت و نحوه دریافت آن، تلاش می شود تا یک مرجع جامع و قابل اعتماد برای تمامی پرسش های مربوط به دیه سقط جنین ارائه شود.

مفهوم دیه سقط جنین و مبانی قانونی آن در ایران

سقط جنین به معنای پایان دادن به بارداری پیش از موعد طبیعی است که می تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. این پدیده از ابعاد گوناگونی چون حقوقی، فقهی، پزشکی و اخلاقی دارای اهمیت فراوان است. در نظام حقوقی و شرعی ایران، جان جنین از همان ابتدای انعقاد نطفه دارای حرمت است و هرگونه اقدام به سقط آن، مگر در موارد خاص و با مجوز قانونی، مستوجب مجازات و پرداخت دیه خواهد بود.

تعریف سقط جنین از منظر قانون و شرع

از منظر حقوقی، سقط جنین به معنای خارج شدن محصول حاملگی از رحم مادر، به نحوی که قابلیت حیات مستقل را نداشته باشد، تعریف می شود. قانون مجازات اسلامی سقط جنین عمدی را جرم انگاری کرده و برای مرتکبان آن، علاوه بر مجازات های تعزیری مانند حبس، مجازات دیه نیز در نظر گرفته است.

سقط جنین عمدی زمانی اتفاق می افتد که فرد با آگاهی و قصد، اقدام به پایان دادن بارداری می کند. این اقدام می تواند توسط مادر، پدر، پزشک، یا هر شخص ثالث دیگری انجام شود. در مقابل، سقط جنین غیرعمدی نتیجه یک حادثه، خطا یا اهمال است و در آن قصد مجرمانه ای برای از بین بردن جنین وجود ندارد، اما باز هم می تواند منجر به پرداخت دیه شود. همچنین، سقط جنین درمانی یا قانونی، موردی است که با تشخیص پزشکان متخصص و تأیید پزشکی قانونی، به دلیل خطر جانی برای مادر یا وجود ناهنجاری های شدید و غیرقابل درمان در جنین، و پیش از دمیده شدن روح (معمولاً قبل از چهار ماهگی)، مجاز شمرده می شود.

سقط جنین، چه عمدی و چه غیرعمدی، مگر در موارد استثنایی و با مجوز پزشکی قانونی، در شرع مقدس اسلام و قانون مجازات اسلامی، ممنوع و مستوجب دیه یا مجازات تعزیری است.

مبنای حقوقی تعیین دیه جنین

مبنای اصلی تعیین دیه جنین در قانون مجازات اسلامی ایران، ماده ۷۱۶ این قانون است. این ماده به صورت صریح مراحل مختلف رشد جنین را از زمان استقرار نطفه در رحم تا پس از دمیده شدن روح تفکیک کرده و برای هر مرحله، میزان مشخصی از دیه کامل انسان را تعیین می نماید.

نرخ دیه کامل انسان در سال ۱۴۰۴ به عنوان مبنای تمامی محاسبات دیه جنین، مبلغ ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان تعیین شده است. میزان دیه جنین در هر مرحله، درصدی از این مبلغ کل خواهد بود. اصلی ترین عامل مؤثر بر میزان دیه، مرحله رشد جنین است؛ به طوری که دیه جنین پیش از دمیده شدن روح (قبل از حدود ۱۶ هفتگی) بر اساس مراحل تکوین آن محاسبه می شود و پس از دمیده شدن روح، دیه آن معادل دیه یک انسان کامل یا نصف آن، بسته به جنسیت، تعیین می گردد.

دیه سقط جنین ۶ هفته: جایگاه حقوقی و میزان در سال ۱۴۰۴

برای تعیین دقیق دیه سقط جنین ۶ هفته، لازم است ابتدا مراحل اولیه رشد جنین از منظر فقهی و قانونی و همچنین بندهای مرتبط از ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی را مورد بررسی قرار دهیم. هفته ششم بارداری یک مرحله حساس و انتقالی در تکوین جنین است که درک صحیح وضعیت آن برای تعیین دیه ضروری است.

مراحل اولیه رشد جنین از نظر فقهی و قانونی (نطفه، علقه، مضغه)

قانون مجازات اسلامی، با الهام از فقه اسلامی، مراحل اولیه رشد جنین را به شرح زیر تقسیم بندی کرده است:

دیه سقط نطفه (تا ۲ هفتگی)

این مرحله ابتدایی ترین شکل جنین است که پس از لقاح و استقرار در رحم مادر آغاز می شود. نطفه در واقع سلول تخم بارور شده ای است که شروع به تقسیم و رشد می کند. طبق بند الف ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیه سقط نطفه ای که در رحم مستقر شده است، دو صدم دیه کامل تعیین شده است. با توجه به نرخ دیه کامل در سال ۱۴۰۴ (۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان)، دیه سقط نطفه معادل ۳۲ میلیون تومان خواهد بود.

دیه سقط علقه (۲ تا ۴ هفتگی – خون بسته)

مرحله علقه به حالتی اطلاق می شود که جنین به شکل خون بسته یا لخته خون درآمده باشد. این مرحله معمولاً از هفته دوم تا پایان هفته چهارم بارداری ادامه دارد. بند ب ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیه سقط علقه را چهار صدم دیه کامل دانسته است. بر این اساس، دیه سقط علقه در سال ۱۴۰۴ معادل ۶۴ میلیون تومان خواهد بود.

تعیین دیه سقط جنین در هفته ششم

جنین در هفته ششم بارداری از مرحله نطفه و علقه عبور کرده و وارد مرحله ای پیشرفته تر می شود. در این زمان، جنین دیگر یک توده خونی نیست، بلکه سلول ها به طور فعال تمایز یافته و ساختارهای اولیه بدن مانند لوله عصبی (مغز و نخاع)، قلب و جوانه های اندام ها شروع به شکل گیری می کنند. در واقع، جنین در این دوره، به عنوان یک توده گوشتی کوچک اما متمایز قابل شناسایی است.

بر اساس بند پ ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیه سقط «مضغه» که در آن جنین به صورت توده گوشت درمی آید، شش صدم دیه کامل است. با توجه به تعریف مضغه و رشد جنین در هفته ششم که از حالت خون بسته (علقه) فراتر رفته و به شکل توده گوشتی درآمده است، جنین ۶ هفته ای از نظر حقوقی و فقهی در شمول مرحله مضغه قرار می گیرد.

بنابراین، میزان دقیق دیه سقط جنین ۶ هفته در سال ۱۴۰۴، بر اساس بند پ ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی و معادل شش صدم دیه کامل، محاسبه می شود. با در نظر گرفتن دیه کامل ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومانی در سال ۱۴۰۴، دیه سقط جنین ۶ هفته، مبلغ ۹۶ میلیون تومان خواهد بود.

در این دوره، ویژگی های توده گوشتی (مضغه) در جنین مشهود است، هرچند که هنوز استخوان بندی به طور کامل شکل نگرفته است. این تفکیک مرحله ای از اهمیت زیادی برخوردار است، چرا که اشتباه در تشخیص مرحله رشد جنین می تواند منجر به تعیین دیه نادرست شود. لازم به ذکر است که تعیین دقیق مرحله جنین در مواردی که ابهام وجود دارد، نیازمند نظریه کارشناسی پزشکی قانونی است.

بررسی دیه سقط جنین در سایر مراحل رشد

علاوه بر مراحل اولیه، قانون مجازات اسلامی برای مراحل بعدی رشد جنین نیز دیه مشخصی را تعیین کرده است. این تقسیم بندی به منظور پوشش جامع تمامی حالات سقط جنین و تعیین مجازات متناسب با میزان رشد و تکوین آن صورت گرفته است.

دیه سقط مضغه (از ۴-۵ تا ۸ هفتگی – توده گوشتی)

همانطور که پیش تر اشاره شد، مرحله مضغه زمانی است که جنین به صورت توده گوشتی درآمده است. این دوره معمولاً از پایان هفته چهارم یا اوایل هفته پنجم آغاز شده و تا پایان هفته هشتم بارداری ادامه می یابد. بند پ ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی به صراحت دیه این مرحله را شش صدم دیه کامل بیان می کند. لذا، دیه سقط مضغه در سال ۱۴۰۴ معادل ۹۶ میلیون تومان خواهد بود. این مرحله شامل جنین ۶ هفته ای نیز می شود، بنابراین محاسبات برای هفته ششم، در واقع بر اساس دیه مضغه صورت می گیرد.

دیه سقط عظام (از ۸ تا ۱۲ هفتگی – استخوان بندی بدون گوشت)

مرحله عظام، مرحله ای است که استخوان بندی اولیه جنین شکل گرفته است، اما هنوز پوشش گوشتی بر روی آن پدیدار نشده است. این مرحله معمولاً از هفته هشتم آغاز شده و تا پایان هفته دوازدهم بارداری ادامه دارد. بند ت ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیه سقط جنین در مرحله عظام را هشت صدم دیه کامل قرار داده است. با توجه به نرخ دیه کامل در سال ۱۴۰۴، دیه سقط عظام معادل ۱۲۸ میلیون تومان تعیین می شود.

دیه جنین کاملی که روح ندارد (از ۱۲ تا ۱۶ هفتگی)

پس از مرحله عظام، جنین به رشد بیشتری دست یافته و استخوان بندی و گوشت آن تا حد زیادی کامل می شود، اما بر اساس اعتقادات شرعی و فقهی، هنوز روح در آن دمیده نشده است. این مرحله عموماً از هفته دوازدهم تا هفته شانزدهم بارداری را شامل می شود. بند ث ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، دیه این جنین را یک دهم دیه کامل ذکر کرده است. بنابراین، دیه سقط جنین کاملی که روح ندارد در سال ۱۴۰۴، معادل ۱۶۰ میلیون تومان خواهد بود.

جدول مقایسه ای دیه سقط جنین بر اساس مراحل رشد (سال ۱۴۰۴)

مرحله رشد جنین	سن تقریبی بارداری	بند قانونی (ماده ۷۱۶ ق.م.ا)	درصد از دیه کامل	میزان دیه در سال ۱۴۰۴ (تومان)
نطفه (اسپرم و تخمک بارور شده)	تا ۲ هفتگی	الف	۲ صدم	۳۲,۰۰۰,۰۰۰
علقه (خون بسته)	۲ تا ۴ هفتگی	ب	۴ صدم	۶۴,۰۰۰,۰۰۰
مضغه (توده گوشتی)	۴-۵ تا ۸ هفتگی	پ	۶ صدم	۹۶,۰۰۰,۰۰۰
عظام (استخوان بندی بدون گوشت)	۸ تا ۱۲ هفتگی	ت	۸ صدم	۱۲۸,۰۰۰,۰۰۰
جنین کامل بدون روح	۱۲ تا ۱۶ هفتگی	ث	۱ دهم	۱۶۰,۰۰۰,۰۰۰

دیه سقط جنین پس از دمیده شدن روح (از ۱۶ هفتگی به بعد)

مهم ترین نقطه عطف در تعیین دیه جنین، مرحله دمیده شدن روح است. از نظر شرعی و قانونی، پس از دمیده شدن روح، جنین به عنوان یک انسان کامل تلقی می شود و دیه آن به مراتب بالاتر از مراحل اولیه رشد خواهد بود. این مرحله معمولاً از حدود هفته شانزدهم بارداری به بعد اتفاق می افتد و جنسیت جنین نیز در این زمان بر میزان دیه تأثیرگذار است.

اهمیت دمیده شدن روح و تأثیر جنسیت بر دیه (بند ج ماده ۷۱۶)

پس از هفته شانزدهم بارداری، با دمیده شدن روح در جنین، وضعیت حقوقی آن تغییر بنیادینی پیدا می کند. بند ج ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی به صراحت بیان می دارد که دیه جنینی که روح در آن دمیده شده است، در صورت پسر بودن معادل دیه کامل مرد مسلمان، در صورت دختر بودن معادل دیه کامل زن مسلمان و در صورت مشتبه بودن یا خنثی بودن، سه چهارم دیه کامل است. این تفاوت در دیه بر اساس جنسیت، یکی از نکات کلیدی و متفاوت کننده این مرحله از مراحل قبلی است.

• دیه جنین پسر در سال ۱۴۰۴: در صورتی که جنین سقط شده پسر و روح در آن دمیده شده باشد، دیه آن معادل دیه کامل انسان، یعنی ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان خواهد بود.
• دیه جنین دختر در سال ۱۴۰۴: چنانچه جنین سقط شده دختر و روح در آن دمیده شده باشد، دیه آن معادل نصف دیه کامل مرد، یعنی ۸۰۰ میلیون تومان تعیین می شود.
• دیه جنین خنثی در سال ۱۴۰۴: اگر جنسیت جنین نامشخص (خنثی) باشد و روح در آن دمیده شده باشد، دیه آن سه چهارم دیه کامل مرد، یعنی ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی و یکسان سازی دیه زن و مرد

یکی از نکات مهم و قابل توجه در خصوص دیه جنین دختر پس از دمیده شدن روح، تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی است. این تبصره مقرر می دارد که در صورت قتل یا جرح زن، مابه التفاوت دیه زن تا سقف دیه مرد از صندوق تأمین خسارت های بدنی پرداخت می شود. نظریه مشورتی قوه قضائیه نیز حکم این تبصره را در مورد جنین دختری که روح در آن دمیده شده است، قابل اجرا می داند. به این معنا که اگر دیه جنین دختر به دلیل سقط پس از دمیده شدن روح، مورد حکم قرار گیرد، مابه التفاوت آن تا سقف دیه جنین پسر (۸۰۰ میلیون تومان دیگر) از محل صندوق تأمین خسارت های بدنی پرداخت خواهد شد تا عملاً دیه جنین دختر نیز به اندازه دیه جنین پسر گردد.

دیه سقط چندین جنین به صورت همزمان

در صورتی که سقط جنین منجر به از بین رفتن همزمان چندین جنین شود، دیه هر یک از جنین ها به صورت جداگانه و بر اساس مراحل رشد و جنسیت هر کدام محاسبه و جمع می گردد. به عبارت دیگر، اگر به عنوان مثال، دو جنین پسر که روح در آن ها دمیده شده، به صورت همزمان سقط شوند، عامل سقط ملزم به پرداخت دو برابر دیه کامل، به اضافه مابه التفاوت از صندوق تأمین خسارت های بدنی در صورت لزوم (در مورد جنین های دختر)، خواهد بود.

مسئولیت پرداخت دیه و نحوه دریافت آن

تعیین مسئول پرداخت دیه سقط جنین و همچنین گیرنده آن، از جمله ابعاد مهم حقوقی این موضوع است که در پرونده های قضایی اهمیت ویژه ای دارد. این مسئله به خصوص در مواردی که چندین نفر در فرآیند سقط نقش داشته اند، پیچیدگی های خاص خود را پیدا می کند.

چه کسی مسئول پرداخت دیه سقط جنین است؟

مسئولیت پرداخت دیه سقط جنین بر عهده کسی است که مستقیماً یا به صورت سبب در وقوع سقط نقش داشته است. این فرد می تواند یکی از موارد زیر باشد:

1. مادر: اگر مادر خود با اقدام عمدی (مانند مصرف دارو یا انجام کارهایی که منجر به سقط شود)، باعث از بین رفتن جنین گردد، مسئول پرداخت دیه خواهد بود.
2. پزشک یا کادر درمانی: در صورتی که پزشک، ماما یا هر یک از اعضای کادر درمانی بدون مجوز قانونی و شرعی، یا بر اثر قصور و تقصیر، اقدام به سقط جنین کند، مسئول پرداخت دیه خواهد بود.
3. پدر یا همسر: چنانچه پدر جنین یا همسر مادر، با اجبار، ترغیب یا انجام عملی، باعث سقط جنین شود، مسئولیت دیه بر عهده او خواهد بود.
4. شخص ثالث: هر فرد دیگری که با ضرب و جرح، ایجاد رعب و وحشت، یا هر عمل دیگری که به صورت عمدی یا غیرعمدی منجر به سقط جنین شود، مسئول پرداخت دیه است.
5. بیمارستان یا مرکز درمانی: در برخی موارد، اگر سقط جنین ناشی از قصور سیستماتیک یا نقص در تجهیزات مرکز درمانی باشد، مسئولیت ممکن است به بیمارستان یا مرکز درمانی نیز تسری یابد.

لازم به ذکر است که تعیین مسئولیت دقیق در هر پرونده، نیازمند بررسی کارشناسی و قضایی شرایط و دلایل وقوع سقط جنین است. در موارد سقط قانونی یا درمانی که با مجوز پزشکی قانونی انجام می شود، مسئولیت دیه منتفی است.

دیه سقط جنین به چه کسی پرداخت می شود؟

دیه سقط جنین، همانند دیه قتل نفس، به اولیای دم جنین تعلق می گیرد. اولیای دم جنین، افرادی هستند که از او ارث می برند. ترتیب و طبقات ارث در قانون مدنی مشخص شده است و اولویت با طبقات نزدیک تر است:

1. پدر و مادر: در صورتی که مادر و پدر هر دو زنده باشند، و عامل سقط نیز یکی از آن ها نباشد، دیه به تساوی بین پدر و مادر تقسیم می شود. اگر عامل سقط مادر باشد، دیه به پدر و سایر وراث (در صورت عدم وجود پدر) می رسد. اگر عامل سقط پدر باشد، دیه به مادر و سایر وراث (در صورت عدم وجود مادر) پرداخت می شود.
2. وراث طبقات بعدی: در صورت عدم وجود پدر و مادر یا محرومیت آن ها از ارث (مثلاً به دلیل عاملیت در سقط)، دیه به وراث طبقات بعدی ارث، مانند اجداد یا خواهر و برادران جنین (در صورت داشتن)، پرداخت می گردد.

نکته مهم این است که اگر عامل سقط جنین، خود یکی از اولیای دم باشد، از دریافت سهم الارث دیه محروم خواهد شد. این حکم به منظور جلوگیری از بهره مندی فرد مرتکب جرم از عمل مجرمانه خود وضع شده است.

کفاره سقط جنین (بعد شرعی)

در کنار ابعاد حقوقی و لزوم پرداخت دیه، سقط جنین از منظر شرعی نیز دارای احکام خاصی است که مهم ترین آن ها مسئله کفاره است. کفاره یک جبران شرعی است که فرد به دلیل انجام یک عمل حرام یا نقض یک نذر، مکلف به انجام آن می شود و هدف آن بخشش گناه و قرب الهی است.

مفهوم کفاره و تفاوت آن با دیه

کفاره با دیه تفاوت های بنیادینی دارد. دیه یک جبران خسارت مالی است که به ورثه یا اولیای دم پرداخت می شود تا ضرر و زیان وارده را جبران کند و جنبه مجازات نیز دارد. در حالی که کفاره یک تکلیف شرعی و عملی عبادی است که فرد گناهکار برای پاک شدن از گناه و تقرب به خداوند انجام می دهد و جنبه مالی آن به دیگران نمی رسد، بلکه صرف امور خیریه می شود. به عبارت دیگر، دیه حق الناس است و کفاره حق الله.

موارد ایجاب کفاره (سقط عمدی بدون مجوز شرعی)

کفاره سقط جنین معمولاً در مواردی واجب می شود که سقط جنین به صورت عمدی و بدون مجوز شرعی و قانونی صورت گرفته باشد. موارد مجاز سقط جنین (مانند خطر جانی برای مادر یا ناهنجاری شدید جنین قبل از دمیده شدن روح) مستوجب کفاره نیستند. در سایر حالات، یعنی هرگاه سقط جنین عمدی و فاقد توجیه شرعی باشد، عامل سقط ملزم به پرداخت کفاره است.

البته میزان و نوع کفاره در فقه شیعه، ممکن است با توجه به نظر مرجع تقلید افراد، کمی متفاوت باشد. برخی از فقها، کفاره سقط جنین عمدی را دو ماه روزه متوالی و برخی دیگر، اطعام شصت فقیر اعلام کرده اند. در مواردی نیز ممکن است ترکیبی از این دو یا سایر اعمال عبادی واجب شود.

بنابراین، برای اطلاع دقیق از مقدار و نوع کفاره واجب در هر مورد خاص، لازم است که افراد با مرجع تقلید خود مشورت نمایند. هدف از پرداخت کفاره، جبران تقصیر در محضر خداوند و درخواست مغفرت است و هیچگونه ارتباط مالی با اولیای دم جنین ندارد.

نتیجه گیری

موضوع دیه سقط جنین ۶ هفته و سایر مراحل رشد جنین، از جمله مسائل پیچیده و حساس حقوقی و شرعی در ایران است که آگاهی دقیق از ابعاد آن برای عموم مردم، به ویژه زنان باردار و خانواده ها، حقوقدانان و کادر درمانی، ضروری است. جنین در هفته ششم بارداری، با توجه به گذر از مراحل نطفه و علقه و ورود به مرحله مضغه، از نظر قانونی دارای دیه ای معادل شش صدم دیه کامل انسان است. بر این اساس و با توجه به نرخ دیه سال ۱۴۰۴، میزان دیه سقط جنین ۶ هفته مبلغ ۹۶ میلیون تومان خواهد بود.

قانون مجازات اسلامی و فقه اسلامی، برای هر مرحله از رشد جنین، از نطفه تا پس از دمیده شدن روح، دیه های متفاوتی را در نظر گرفته اند که با افزایش تکوین جنین، میزان دیه نیز افزایش می یابد. پس از دمیده شدن روح، جنسیت جنین نیز بر میزان دیه تأثیرگذار خواهد بود و در موارد سقط جنین دختر، مابه التفاوت دیه از صندوق تأمین خسارت های بدنی پرداخت می شود تا عملاً دیه آن برابر با دیه جنین پسر گردد.

مسئولیت پرداخت دیه بر عهده عاملی است که منجر به سقط جنین شده و دیه به اولیای دم جنین تعلق می گیرد، مگر اینکه خود عامل سقط جزو اولیای دم باشد که در این صورت از دریافت دیه محروم می شود. همچنین، سقط جنین عمدی و بدون مجوز شرعی، علاوه بر دیه، مستوجب کفاره شرعی نیز هست که باید با مشورت با مراجع عظام تقلید، ادا شود.

پیچیدگی های حقوقی و شرعی این موضوع، ضرورت مشورت با وکلای متخصص و حقوقدانان آگاه را در هر مورد خاص دوچندان می کند تا از اتخاذ تصمیمات نادرست و پیامدهای قانونی و شرعی ناخواسته جلوگیری به عمل آید. همواره توصیه می شود در مواجهه با این مسائل، از راهنمایی های تخصصی حقوقی بهره مند شوید تا بهترین و صحیح ترین مسیر پیش رو انتخاب گردد.